Kalkulator głębi ostrości i odległości hiperfokalnej

Jak działa kalkulator głębi ostrości

Głębia ostrości to zakres odległości przed aparatem, w którym obiekty wyglądają na zdjęciu na ostre. Ostrość nie kończy się nagle: punkt, na który ostrzysz, jest odwzorowany najlepiej, a im dalej od niego, tym bardziej punkty rozmywają się w małe krążki. Dopóki taki krążek jest mniejszy od krążka rozproszenia(ang. circle of confusion, CoC), oko traktuje go jako ostry punkt.

Kalkulator korzysta ze standardowych wzorów optyki geometrycznej:

• odległość hiperfokalna: H = f² / (N · c) + f,
• bliska granica: Dn = s · (H − f) / (H + s − 2f),
• daleka granica: Df = s · (H − f) / (H − s), a gdy s ≥ H – nieskończoność,

gdzie f to ogniskowa, N – liczba przysłony, c – krążek rozproszenia, a s – odległość ostrzenia. Wyniki są przybliżone: wzory zakładają cienką soczewkę, a rzeczywiste obiektywy (zwłaszcza zoomy z wewnętrznym ostrzeniem) przy małych odległościach mogą się od nich różnić.

Od czego zależy głębia ostrości

• Przysłona – im większa liczba f (f/8, f/11), tym większa głębia ostrości.
• Odległość – im dalej ostrzysz, tym głębia rośnie, i to szybciej niż liniowo.
• Ogniskowa – przy tej samej odległości dłuższa ogniskowa daje mniejszą głębię.
• Wielkość matrycy – przy tym samym kadrze mniejsza matryca daje większą głębię. Więcej o przeliczniku przeczytasz we wpisie matryca APS-C i kalkulator ogniskowej.

Warto też pamiętać, że głębia ostrości za punktem ostrzenia jest zwykle większa niż przed nim. Przy krótkich odległościach (makro, portret z bliska) proporcja zbliża się do 50/50, a przy odległościach bliskich hiperfokalnej prawie cała głębia leży za punktem ostrzenia.

Jak wykorzystać odległość hiperfokalną w praktyce

Odległość hiperfokalna przydaje się w krajobrazie, architekturze i fotografii ulicznej, gdy chcesz mieć ostry zarówno pierwszy plan, jak i horyzont. Przykład: obiektyw 24 mm na pełnej klatce przy f/8 ma odległość hiperfokalną ok. 2,5 m. Ustawiając ostrość na 2,5 m, dostajesz ostre wszystko od ok. 1,25 m do nieskończoności.

Przy przymykaniu poniżej f/11–f/16 pamiętaj o dyfrakcji, która zaczyna obniżać ogólną ostrość zdjęcia, szczególnie na matrycach o dużej rozdzielczości. Jeśli zależy Ci na maksymalnej szczegółowości od bliskiego planu po horyzont, alternatywą jest stackowanie ostrości (kilka zdjęć z różnym punktem ostrzenia).

FAQ

Co to jest odległość hiperfokalna?

To najmniejsza odległość ostrzenia, przy której daleka granica głębi ostrości sięga nieskończoności. Jeśli ustawisz ostrość dokładnie na odległość hiperfokalną, ostre będzie wszystko od jej połowy aż po horyzont.

Jak ustawić odległość hiperfokalną w aparacie?

Odczytaj odległość z kalkulatora, przełącz obiektyw na ręczne ostrzenie i ustaw ostrość na obiekt znajdujący się mniej więcej w tej odległości albo skorzystaj ze skali odległości w wizjerze lub na obiektywie. Bezpieczniej jest ustawić ostrość odrobinę dalej niż wynik, bo błąd w drugą stronę od razu rozmywa horyzont.

Czy matryca APS-C daje większą głębię ostrości niż pełna klatka?

Przy tym samym kadrze i tej samej przysłonie – tak. Żeby uzyskać taki sam kadr, na APS-C używasz krótszej ogniskowej, a to zwiększa głębię ostrości. Przy tej samej ogniskowej, przysłonie i odległości mniejsza matryca ma natomiast mniejszy krążek rozproszenia, więc głębia wychodzi nieco mniejsza, ale kadr jest ciaśniejszy.

Jaki krążek rozproszenia (CoC) przyjąć?

Kalkulator domyślnie używa przekątnej matrycy podzielonej przez 1500, czyli około 0,029 mm dla pełnej klatki i 0,019 mm dla APS-C. To standard dla odbitki ok. 20 × 25 cm oglądanej z odległości ok. 25 cm. Jeśli oglądasz zdjęcia w powiększeniu 100% na dużym monitorze lub drukujesz duże formaty, wpisz mniejszą wartość, np. o połowę.

Czy wpisywać ogniskową rzeczywistą czy ekwiwalent?

Rzeczywistą, czyli tę, która jest napisana na obiektywie. Przelicznik matrycy jest już uwzględniony w wyborze typu matrycy.

Źródła

• Wikipedia – Depth of field (wzory)
• Wikipedia – Hyperfocal distance
• Wikipedia – Circle of confusion